Bijenwas of sojawas? Het verschil, en waarom wij ze mengen

Bijenwas of sojawas: welke is beter voor een kaars? Het eerlijke antwoord is dat ze allebei goed zijn, maar heel verschillend. Bijenwas wordt gemaakt door honingbijen, sojawas door mensen, uit sojaolie. Bijenwas is stevig, sojawas zachter en romiger. Juist daarom mengen wij ze: samen geven ze een vrijstaande kaars de stevigheid van bijenwas en het rustige, gladde oppervlak van soja. Hieronder lees je het verschil, waarom wij voor een mengsel kiezen en waar paraffine in het verhaal past.

LLIOR is een Nederlands kaarsenmerk dat ongeparfumeerde kaarsen maakt van een 50/50-mengsel van bijenwas en sojawas, met een katoenen lont en zonder paraffine, toegevoegde geur of kleurstof.

Wat is het verschil tussen bijenwas en sojawas?

Kort gezegd: bijenwas komt uit de bijenkast, is stevig en smelt rond 62 à 64 °C; sojawas komt van een plant, is zachter en smelt meestal ergens tussen 50 en 57 °C, afhankelijk van de soort.

	Bijenwas	Sojawas
Herkomst	Gemaakt door honingbijen	Gemaakt van sojaolie
Smeltpunt	Ca. 62-64 °C	Ca. 50-57 °C, per soort
Structuur	Stevig, compact	Zachter, romig
Eigen kleur	Lichtgeel tot goud	Gebroken wit
Eigenaardigheid	Witte waas op het oppervlak	Glad, mat oppervlak

Bijenwas kaarsen: waar komt bijenwas vandaan?

Bijenwas wordt aangemaakt door jonge werkbijen, in kleine klieren aan de onderkant van hun achterlijf. Ze bouwen er de zeshoekige cellen van de raat mee, waarin ze honing opslaan en hun broed grootbrengen. Wasmaken kost de bijen veel energie: meestal wordt geschat dat er zes tot acht kilo honing nodig is voor één kilo was. Na het slingeren van de honing smelt de imker de wasdeksels en oude raten om en filtert hij de was schoon.

Bijenwas is compact en stevig bij kamertemperatuur. De natuurlijke kleur loopt van lichtgeel tot diep goud, afhankelijk van de bloemen die de bijen bezochten. Na verloop van tijd kan er een fijne witte waas op het oppervlak verschijnen, ook wel 'bloom' genoemd. Dat is een natuurlijke reactie van bijenwas op temperatuurverschillen en heeft geen invloed op het branden. Met een zachte doek of de warmte van je handen is hij weg.

Sojawas kaarsen: waar is sojawas van gemaakt?

Sojawas begint als sojaolie, geperst uit sojabonen. Omdat die olie bij kamertemperatuur vloeibaar is, wordt hij gehydrogeneerd: een bewerking waardoor de vetten vast worden en de olie een was wordt. Het resultaat is een romige, lichte was die zachter is dan bijenwas en met een glad, egaal oppervlak uithardt.

Sojawas werd in de jaren negentig ontwikkeld voor kaarsen en is nu een van de meest gebruikte plantaardige kaarsenwassen. Onze Four Tapers, dinerkaarsen van 27 cm, zijn van sojawas.

Wat is beter: bijenwas of sojawas?

Geen van beide is simpelweg beter. Ze gedragen zich anders, en wat een kaars nodig heeft hangt af van de vorm. Precies daarom gebruiken wij ze allebei.

De vraag gaat er vaak van uit dat één was moet winnen. Maar een kaarsenmaker kiest geen winnaar; hij kiest eigenschappen. Hoe stevig staat de kaars, hoe gelijkmatig smelt de was rond de lont, hoe ziet het oppervlak eruit bij daglicht? Bijenwas en sojawas beantwoorden die vragen elk op hun eigen manier, en in een mengsel draagt elke was bij wat hij goed doet.

Waarom mengen wij bijenwas en sojawas?

Omdat een stompkaars zonder pot twee dingen tegelijk nodig heeft: genoeg stevigheid om urenlang zijn vorm te houden, en een rustig, glad oppervlak dat past bij een kaars die je net zo graag bekijkt als aansteekt.

• Bijenwas geeft structuur. De stevigheid en het hogere smeltpunt helpen een stompkaars zijn randen, ribbels en details te houden terwijl hij opbrandt.
• Soja geeft een glad oppervlak. Het maakt het mengsel net zacht genoeg voor een egaal, rustig oppervlak en een gelijkmatige smelt rond de lont.
• Half om half houdt het eenvoudig. Een verhouding van 50/50 is batch na batch precies te herhalen, dus elke kaars wordt uit hetzelfde mengsel gegoten.

De Signature Candle laat zien wat dat mengsel mogelijk maakt: 20 cm hoog, 8 cm doorsnee, 800 gram was en een gemeten brandduur van 180 tot 200 uur, met het monogram nog leesbaar in de was.

En paraffine?

Die zit niet in onze kaarsen. Paraffine is de derde veelgebruikte kaarsenwas en wordt gemaakt uit aardolie, als bijproduct bij het raffineren van smeerolie.

Paraffine is goedkoop en wordt veel gebruikt, en er is niets geheimzinnigs aan. Wij kozen er simpelweg voor om te werken met een was uit de bijenkast en een was van een plant. Meer over de herkomst lees je in Wat is paraffine?, en hoe je het op een etiket herkent in Kaarsen zonder paraffine.

Hebben kaarsen van bijenwas en sojawas andere verzorging nodig?

Nee. Een kaars van een mengsel verzorg je zoals elke goede stompkaars: knip de lont voor elke brandbeurt in tot 0,5 à 1 cm, laat hem de eerste keer minstens twee uur branden en daarna maximaal vier uur per keer.

Bij die eerste brandbeurt smelt de bovenkant gelijkmatig, en dat bepaalt hoe de kaars daarna brandt. Zet hem uit de tocht op een stabiele, hittebestendige ondergrond en doof hem met een kaarsendover, zodat de lont recht en in het midden blijft. Hoe je de lont inkort, lees je in Lont inkorten.

Waarom wij voor bijenwas en sojawas kozen

Een kaars is een klein voorwerp van heel weinig dingen: was en een lont. Met zo weinig erin is elk materiaal een keuze. Wij kozen twee wassen waarvan je de herkomst voor je ziet, een bijenkast en een veld, en lieten de rest weg: geen paraffine, geen toegevoegde geur, geen kleurstof. Wat overblijft is de was, de katoenen lont en de vlam. Dat is de kaars die wij wilden maken. Je vindt ze allemaal in The Collection.

Veelgestelde vragen

Zijn LLIOR-kaarsen van 100% bijenwas?

Nee. Onze stompkaarsen zijn van een 50/50-mengsel van bijenwas en sojawas, met een katoenen lont. De Four Tapers zijn van sojawas.

Wat is de witte waas op mijn bijenwas kaars?

Dat is 'bloom', een natuurlijke reactie van bijenwas op temperatuurverschillen. Het heeft geen invloed op het branden en is weg te poetsen met een zachte doek.

Zit er paraffine in een mengsel van bijenwas en sojawas?

In het onze niet. Sommige mengsels in de winkel bevatten wel paraffine, dus het loont om het etiket te lezen. Het onze bevat alleen bijenwas en sojawas.

Hoe lang brandt een kaars van bijenwas en sojawas?

Dat hangt vooral af van de maat en de lont. Onze Signature Candle brandt 180 tot 200 uur, Pillar Candle I 70 tot 90 uur en Pillar Candle II 60 tot 70 uur. Meer in Hoe lang brandt een kaars?

Ruiken kaarsen van bijenwas en sojawas?

Aan de onze is geen geur toegevoegd. Ze zijn gemaakt om licht te geven, niet om te geuren. Lees meer in Kaarsen zonder geur.